بسیاری از افراد تصور میکنند اگر عصب دندان از بین رفته باشد، دیگر نیازی به بیحسی نیست؛ اما واقعیت کمی پیچیدهتر است. بله، عصبکشی بدون بیحسی میتواند دردناک باشد و معمولاً روش توصیهشدهای نیست. حتی اگر پالپ (بافت نرم و عصبدار داخل دندان) کاملاً مرده باشد، بافتهای اطراف ریشه همچنان زنده و حساس هستند و ممکن است هنگام درمان درد ایجاد کنند.
درمان ریشه معمولاً با بیحسی موضعی (بیحسکردن ناحیه درمان بدون بیهوشی کامل) انجام میشود تا بیمار درد تیز و شدید احساس نکند. در ادامه میخوانید چه زمانی بیحسکردن دندان دشوار میشود، کدام احساسها طبیعی هستند و چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کنید.
آیا عصبکشی بدون بیحسی درد دارد؟
بله، انجام درمان ریشه بدون بیحسی ممکن است باعث درد شدید یا ناراحتی قابلتوجه شود. در عصبکشی، دندانپزشک پالپ آسیبدیده یا عفونی را خارج میکند، کانالهای ریشه (مسیرهای باریک داخل ریشه دندان) را تمیز میکند و سپس آنها را پر میکند. تماس ابزار با بافتهای حساس اطراف ریشه، بدون بیحسی کافی، میتواند دردناک باشد.
بیحسشدن لب یا لثه بهتنهایی نشان نمیدهد که خود دندان کاملاً بیحس شده است. به همین دلیل، دندانپزشک باید پیش از شروع درمان، میزان بیحسی دندان را بررسی کند. احساس فشار، لرزش یا صدای ابزار در طول درمان ممکن است طبیعی باشد؛ اما درد تیز، تیرکشنده یا شوکمانند طبیعی نیست. اگر چنین دردی احساس کردید، با علامتی که پیش از درمان با دندانپزشک هماهنگ کردهاید، مانند بالا بردن دست، اطلاع دهید.
چرا ممکن است دندان بدون بیحسی درد کمتری داشته باشد؟
اگر پالپ دندان کاملاً نکروزه (مرده) شده باشد، بیمار ممکن است هنگام ورود به بخش داخلی دندان درد کمتری احساس کند. بااینحال، این موضوع به معنای بیدرد بودن کامل درمان نیست. رباط اطراف دندان (بافت نگهدارنده دندان در استخوان) و بافتهای اطراف ریشه هنوز زنده هستند و میتوانند فشار یا التهاب را احساس کنند. بنابراین، مردهبودن عصب دلیل کافی برای حذف بیحسی نیست.
چرا دندان ملتهب سختتر بیحس میشود؟
در برخی دندانها، التهاب شدید پالپ که به آن پالپیت برگشتناپذیر (التهاب شدید و ماندگار بافت داخلی دندان) گفته میشود، باعث میشود بیحسی معمول بهاندازه کافی اثر نکند. این مشکل بهویژه در دندانهای آسیای فک پایین بیشتر دیده میشود.
در چنین شرایطی، دندانپزشک میتواند میزان بیحسی را بررسی و از روشهای تکمیلی استفاده کند؛ برای مثال، تزریق در اطراف رباط دندان یا استخوان. دشواربودن بیحسکردن دندان به این معنا نیست که بیمار باید درد را تحمل کند. هدف، ایجاد بیحسی کافی پیش از شروع کار اصلی است.
تجربه متخصصان دندانپزشکی از دندانهای بسیار ملتهب
در تجربه متخصصان درمان ریشه، بعضی بیماران با وجود بیحسشدن لب، هنگام شروع درمان هنوز درد تیز احساس میکنند. در این وضعیت، بررسی مجدد دندان و استفاده از بیحسی تکمیلی معمولاً باعث میشود درمان با آرامش و ناراحتی بسیار کمتری انجام شود.
بیشتر بدانید: عفونت دندان عصب کشی شده
هنگام عصبکشی چه حسی طبیعی است و چه حسی طبیعی نیست؟
در طول درمان، ممکن است فشار مختصر، لرزش ابزار، صدای دستگاه یا احساس حرکت در دندان داشته باشید. این احساسها معمولاً به معنی درد نیستند و با بیحسی مناسب قابلتحمل هستند.
در مقابل، درد تیز، سوزشی، تیرکشنده یا احساس برقگرفتگی نشانه آن است که بیحسی بهاندازه کافی اثر نکرده است. در این حالت، نباید دندانپزشک را از درد خود بیخبر بگذارید. درمان میتواند برای چند لحظه متوقف شود تا میزان بیحسی ارزیابی و در صورت نیاز، تقویت شود.
عصبکشی دندان بدون بیحسی چه خطرها و محدودیتهایی دارد؟
عصبکشی دندان بدون بیحسی ممکن است درد ناگهانی و شدید ایجاد کند و اضطراب بیمار را افزایش دهد. همچنین درد زیاد میتواند همکاری بیمار را دشوار کند یا باعث ناتمامماندن درمان شود.
باید میان مردهبودن عصب و بیحسبودن تمام بافتهای اطراف ریشه تفاوت قائل شد. حتی زمانی که بیمار دیگر به گرما و سرما پاسخ نمیدهد، ممکن است بافتهای اطراف ریشه حساس باشند. بنابراین، تصمیم درباره بیحسی باید بر اساس معاینه، آزمایشهای دندانپزشکی و تشخیص دندانپزشک گرفته شود؛ نه فقط بر اساس کاهش یا قطع درد دندان.
درد بعد از عصبکشی چقدر طبیعی است؟
حساسیت یا درد خفیف هنگام جویدن در چند روز اول پس از درمان میتواند طبیعی باشد؛ بهویژه اگر دندان پیش از عصبکشی دچار التهاب یا عفونت بوده باشد. این ناراحتی معمولاً باید روند کاهشی داشته باشد و در بسیاری از بیماران طی حدود ۳ تا ۵ روز بهطور محسوسی کمتر شود.
برای کنترل درد، ممکن است دندانپزشک مصرف ایبوپروفن یا استامینوفن را پیشنهاد کند. مصرف این داروها باید با توجه به بیماریهای زمینهای، حساسیت دارویی و داروهای مصرفی فرد و طبق توصیه پزشک یا داروساز باشد. مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک نیز توصیه نمیشود.
اگر درد شدید یا رو به افزایش بود، تورم ایجاد شد، تب داشتید یا فشار و درد چند روز ادامه پیدا کرد، با دندانپزشک تماس بگیرید. تورم اطراف چشم یا گردن و دشواری در تنفس، بلع یا صحبتکردن نیز به رسیدگی فوری پزشکی نیاز دارد.
تجربه واقعی متخصصان از روند بهبودی بیماران
بر اساس تجربه متخصصان دندانپزشکی، بیشتر بیماران پس از درمان ریشه، درد خفیف و موقتی دارند؛ بهخصوص اگر دندان پیش از درمان عفونی یا ملتهب بوده باشد. نکته مهم این است که درد باید هر روز کمتر شود، نه اینکه شدت آن افزایش پیدا کند.
بعد از عصبکشی برای کاهش درد چه کار کنیم؟
تا زمانی که بیحسی کاملاً برطرف نشده است، از جویدن غذا و نوشیدن مایعات داغ خودداری کنید تا لب، گونه یا زبان خود را گاز نگیرید یا نسوزانید. تا زمان انجام ترمیم نهایی، با دندان درمانشده غذاهای سفت نجوید؛ زیرا ممکن است ساختار دندان ضعیفتر و مستعد شکستگی باشد.
مسواکزدن و نخدندانکشیدن را ادامه دهید، اما اطراف دندان درمانشده با ملایمت بیشتری تمیز کنید. در صورت تورم خفیف، کمپرس سرد کوتاهمدت روی گونه میتواند کمککننده باشد. اگر روکش موقت یا ترمیم موقت افتاد، برای ترمیم آن با دندانپزشک تماس بگیرید.
جدول بررسی درد و بیحسی در درمان ریشه
وضعیت دندان یا بیمار | احتمال درد هنگام درمان | اقدام مناسب
عصب دندان کاملاً مرده است | کمتر، اما غیرممکن نیست | استفاده از بیحسی طبق تشخیص دندانپزشک
| دندان التهاب شدید دارد | بیشتر است | بررسی بیحسی و استفاده از روش تکمیلی |
| فقط لب بیحس شده است | هنوز قابلتشخیص نیست | بررسی بیحسی خود دندان |
| احساس فشار و لرزش وجود دارد | معمولاً طبیعی است | ادامه درمان در صورت نبود درد تیز |
| درد تیز یا شوکمانند ایجاد میشود | طبیعی نیست | اطلاع فوری به دندانپزشک |
| درد خفیف چند روز پس از درمان وجود دارد | معمولاً طبیعی است | مراقبت و مصرف داروی تجویزشده |
| تورم شدید یا مشکل تنفس و بلع وجود دارد | هشدار جدی است | مراجعه فوری به مراکز درمانی |
کلام آخر
عصبکشی بدون بیحسی معمولاً انتخاب مناسبی نیست و میتواند دردناک باشد. حتی در دندانی که عصب آن از بین رفته، بافتهای اطراف ریشه ممکن است حساس باشند.
بیحسی کافی، تشخیص دقیق و ارتباط مستقیم بیمار با دندانپزشک، مهمترین عوامل برای انجام درمانی راحت و ایمن هستند. در صورت درد تیز، همیشه باید همان لحظه اطلاع دهید و بدون بی حسی عصب کشی کردن را بدون نظر دندانپزشک انجام ندهید. برای عصب کشی دندان در پاسداران میتوانید به مطب دکتر امیرعباس مشاری مراجعه کنید.
سؤالات متداول
1-آیا در عصبکشی از بیهوشی کامل استفاده میشود؟
خیر. در بیشتر موارد از بیحسی موضعی استفاده میشود و بیمار در طول درمان بیدار است.
2-آیا تزریق بیحسی دندان درد دارد؟
ممکن است ورود سوزن یا تزریق، ناراحتی کوتاهی ایجاد کند؛ اما ژل بیحسی و تزریق آهسته میتواند این ناراحتی را کمتر کند.
3-اگر از آمپول بیحسی میترسیم چه کار کنیم؟
پیش از شروع درمان درباره اضطراب خود با دندانپزشک صحبت کنید تا روش مناسب کنترل اضطراب و بیحسی انتخاب شود.
4-آیا عصبکشی بدون بیحسی برای کودکان انجام میشود؟
درمان ریشه کودکان نیز معمولاً با بیحسی انجام میشود؛ انتخاب روش به سن، میزان همکاری کودک و وضعیت دندان بستگی دارد.
5-بیحسی دندان بعد از عصبکشی چند ساعت طول میکشد؟
مدت بیحسی به نوع دارو، مقدار تزریق و محل دندان بستگی دارد و معمولاً چند ساعت ادامه پیدا میکند.
6-آیا بعد از عصبکشی حتماً باید روکش انجام شود؟
در دندانهای خلفی (دندانهای عقب دهان)، روکش یا ترمیم نهایی معمولاً برای کاهش خطر شکستگی توصیه میشود.
