بعد از کشیدن دندان، گاهی تکه‌ای از ریشه در لثه یا استخوان فک باقی می‌ماند. این اتفاق همیشه به معنی خطر جدی نیست؛ بعضی تکه‌های کوچک و بدون عفونت ممکن است هیچ مشکلی ایجاد نکنند. با این حال، درد مداوم، تورم، ترشح چرک یا بوی بد دهان را نباید نادیده گرفت.
بررسی وضعیت ریشه باقی‌مانده در لثه به معاینه تخصصی دندانپزشک و تصویربرداری نیاز دارد. در این مطلب از سایت دکتر مشاری بررسی می‌کنیم که در چه مواردی این ریشه حتما باید خارج شود و چه زمانی اقدام درمانی خاصی باید روی آن انجام گیرد.
آیا ماندن ریشه در لثه خطرناک است؟ (خطرات باقی ماندن ریشه دندان در لثه)
برای پاسخ، باید محل ریشه، اندازه آن و وجود یا نبود عفونت را در نظر گرفت. اگر تکه ریشه کوچک، سالم و کاملا در استخوان محصور باشد، ممکن است بدون علامت باقی بماند. اما ریشه‌ای که با دهان ارتباط دارد یا عفونت کرده، می‌تواند باعث درد و التهاب شود.
تصمیم درباره خارج کردن ریشه با معاینه و عکس گرفته می‌شود. گاهی تلاش برای بیرون آوردن ریشه‌ای که نزدیک عصب یا سینوس است، از باقی گذاشتن کنترل شده آن خطر بیشتری دارد. بنابراین، تصمیم نهایی باید با توجه به شرایط همان بیمار گرفته شود.
بیشتر بدانید: علت خراب شدن دندان از ریشه
منابع برتر جهانی چه می‌گویند؟
در گزارشی از نشریه معتبر دندانپزشکی Dentistry Today گفته شده که طبق آمارها، خیلی وقت‌ها ریشه‌های جا مانده علامت خاصی ایجاد نمی‌کنند؛ اما این موضوع به این معنی نیست که اجازه داریم آن‌ها را به حال خود رها کنیم. در این گزارش گفته شده:
طبق بررسی‌های انجام شده روی بیماران ارجاع داده شده برای خارج کردن ریشه‌های باقی مانده، مشخص شد که بیشتر ریشه‌های جا مانده با بافت‌هایی پوشیده می‌شوند که روی آن‌ها را ترمیم می‌کنند و فرآیند بسته شدن کانال ریشه و فیبروز پالپ (بافت داخلی دندان) در آن‌ها رخ می‌دهد. نتایج این بررسی نشان داد که ۸۳ درصد از این موارد با علائم و پاتولوژی (بیماری و ضایعه) همراه نبودند.
چه زمانی باید ریشه دندان را خارج کرد؟
اگر ریشه دردناک یا عفونی باشد، با دهان ارتباط داشته باشد، یا مانع درمان بعدی مثل ایمپلنت شود، دندانپزشک ممکن است خارج کردن آن را پیشنهاد کند. گاهی هم ریشه نزدیک ساختارهای حساس است و پزشک به جای جراحی، پیگیری دوره‌ای را انتخاب می‌کند.
علائم ماندن ریشه دندان بعد از کشیدن
علائم به تنهایی ثابت نمی‌کنند که ریشه‌ای در لثه جا مانده است، چون درد و تورم می‌توانند علت‌های دیگری هم داشته باشند. با این حال، اگر نشانه‌ها ادامه پیدا کنند یا بدتر شوند، باید محل کشیدن دندان بررسی شود.
- دردی که به جای بهتر شدن، ادامه پیدا می‌کند یا بیشتر می‌شود
- تورم، قرمزی یا حساسیت لثه در محل دندان
- ترشح چرک یا مزه و بوی ناخوشایند در دهان
- دیر خوب شدن زخم یا خونریزی غیرمعمول
- بی‌حسی یا گزگز لب و چانه، به‌ویژه پس از کشیدن دندان عقل پایین
نکته مهم: اگر تورم صورت، تب، مشکل در بلع یا دشواری در باز کردن دهان دارید، برای ارزیابی پزشکی سریع‌تر اقدام کنید. این علائم ممکن است نیاز به رسیدگی فوری داشته باشند.
عوارض باقی ماندن ریشه در لثه
عوارض ممکن است رخ دهند، اما حتمی نیستند. اگر ریشه عفونی بوده یا ارتباطی باز با محیط دهان داشته باشد؛ احتمال مشکل بیشتر است. در این وضعیت، میکروب‌ها می‌توانند به اطراف ریشه برسند و التهاب ایجاد کنند.
از عوارض احتمالی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- عفونت موضعی
- آبسه (تجمع چرک)
- درد
- در برخی موارد نیز کیست (کیسه‌ای در بافت فک) ایجاد می‌شود.
نکته مهم: عفونت طولانی مدت ممکن است به استخوان اطراف آسیب بزند و درمان‌های بعدی را دشوارتر کند. با این حال، هیچ‌کدام از این پیامدها را نمی‌توان فقط از روی وجود یک تکه ریشه پیش بینی کرد. معاینه و تصویربرداری، وضعیت را روشن‌تر می‌کنند.
باقی ماندن ریشه در لثه بعد از کشیدن دندان چرا اتفاق می‌افتد؟
در زمان کشیدن، گاهی ریشه می‌شکند و بخشی از آن در استخوان می‌ماند. این اتفاق ممکن است به دلیل پوسیدگی شدید و شکننده شدن دندان، خمیدگی ریشه‌ها یا شکل و عمق قرارگیری آن‌ها در استخوان رخ دهد. در بعضی موارد، ریشه‌ها به هم نزدیک‌اند یا دسترسی به آن‌ها دشوار است.
شکستن ریشه به خودی خود به معنی خطای درمان نیست. دندانپزشک پس از مشاهده شرایط تصمیم می‌گیرد تکه را خارج کند یا در صورت وجود خطر برای بافت‌های مجاور، آن را زیر نظر بگیرد. اگر بعد از کشیدن دندان درباره کامل خارج شدن ریشه تردید دارید، از دندانپزشک بخواهید نتیجه معاینه یا عکس را برایتان توضیح دهد.
باقی ماندن ریشه دندان شکسته در لثه چه زمانی نگران کننده است؟
اگر دندان بر اثر ضربه یا پوسیدگی بشکند، ممکن است بخشی از آن بالای لثه دیده شود و بخش دیگر زیر لثه بماند. ریشه‌ای که در دهان باز است، شکسته یا عفونی شده، معمولا نیاز به بررسی زودهنگام دارد.
دندانپزشک پس از معاینه و عکس مشخص می‌کند آیا می‌توان آن را با روش ساده خارج کرد یا به جراحی کوچک نیاز است. از دستکاری یا بیرون کشیدن تکه دندان با ابزار خانگی خودداری کنید. این کار ممکن است به لثه آسیب بزند، ریشه را عمیق‌تر ببرد یا باعث عفونت شود.
جا ماندن ریشه دندان عقل بعد از کشیدن
دندان عقل، به‌خصوص دندان عقل پایین، گاهی نزدیک عصب فک قرار دارد. در چنین شرایطی، بیرون آوردن کامل ریشه و جراحی دندان عقل ممکن است به عصب آسیب بزند. پزشک با توجه به عکس، نشانه‌ها و خطرهای هر روش تصمیم می‌گیرد چه کاری امن‌تر است. در بعضی موارد خاص، بخشی از ریشه عمدا باقی گذاشته می‌شود تا خطر آسیب به عصب کمتر شود و سپس بیمار پیگیری می‌شود.
مقایسه وضعیت‌های مختلف ریشه باقی‌مانده
| وضعیت ریشه | نشانه احتمالی | اقدام معمول |
| کوچک، عمیق و بدون عفونت | اغلب بدون علامت | معاینه و پیگیری در صورت توصیه پزشک |
| همراه با درد یا تورم | حساسیت یا التهاب | بررسی و تصمیم درباره درمان |
| نزدیک عصب فک | گاهی بی‌حسی یا گزگز | ارزیابی دقیق خطر جراحی |
| همراه با ترشح چرک |
بوی بد یا درد |
مراجعه زودهنگام برای درمان |
آشنایی با کلینیک دندانپزشکی دکتر امیرعباس مشاری
کلینیک دندانپزشکی دکتر امیرعباس مشاری در پاسداران تهران خدماتی مانند درمان ریشه، درمان ریشه مجدد، ترمیم دندان، پیوند لثه، بلیچینگ، لمینت و کشیدن دندان عقل ارائه می‌دهد. دکتر مشاری بیش از ۱۵ سال فعالیت تخصصی به خصوص در حوزه درمان ریشه در تهران داشته و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد تهران هستند. برای ارزیابی ریشه باقی مانده، می‌توانید با مطب تماس گرفته و نوبت دریافت کنید.
کلام آخر
باقی ماندن ریشه دندان در لثه همیشه به معنی عفونت یا خطر جدی نیست. بعضی ریشه‌های کوچک و بدون علامت فقط به پیگیری نیاز دارند، اما درد مداوم، تورم، چرک و بوی بد دهان را باید جدی گرفت. ریشه نزدیک عصب یا سینوس هم نباید بدون بررسی دستکاری شود.
بهترین راه، معاینه و گرفتن عکس در صورت نیاز است تا دندانپزشک میان خارج کردن ریشه و پیگیری آن، گزینه مناسب را انتخاب کند. اگر درباره محل کشیدن دندان خود نگران هستید، برای ارزیابی تخصصی با کلینیک دکتر مشاری تماس بگیرید.
سوالات متداول
1.اگر ریشه دندان عقل در لثه بماند چه می‌شود؟
ممکن است هیچ مشکلی ایجاد نکند، اما احتمال درد یا عفونت هم وجود دارد. چون ریشه دندان عقل پایین می‌تواند نزدیک عصب باشد، تصمیم به خارج کردن آن باید پس از معاینه و بررسی عکس گرفته شود. گاهی پزشک خارج کردن را لازم می‌داند و گاهی پیگیری را ترجیح می‌دهد.
- آیا ماندن ریشه در لثه خطرناک است ؟
نه همیشه. خطر به عفونت، محل و اندازه ریشه بستگی دارد. اگر درد، تورم یا ترشح دارید، برای معاینه وقت بگیرید.
- آیا ریشه باقی‌مانده خود به خود جذب می‌شود؟
در بیشتر موارد نمی‌توان انتظار داشت ریشه به سادگی جذب شود. ممکن است بافت روی آن ترمیم شود، اما درباره وضعیت خود ریشه باید دندانپزشک نظر بدهد.
- برای تشخیص، عکس لازم است؟
بسته به معاینه، ممکن است عکس دندان یا تصویر دقیق‌تر لازم باشد تا محل ریشه و نزدیکی آن به عصب یا سینوس مشخص شود.
