یکی از سوالات پرتکرار مراجعین این است که «آیا دندان روکششده هم ممکن است خراب شود؟» پاسخ این است که بله، در شرایط خاص امکان پوسیدگی یا آسیب دندان زیر روکش وجود دارد. روکش بهتنهایی باعث خرابی نمیشود، اما اگر بهداشت دهان رعایت نشود، روکش کیفیت مناسبی نداشته باشد یا در اثر فشار و ضربه آسیب ببیند، دندان زیر آن در معرض خطر قرار میگیرد.
علت خرابی دندان روکش شده
روکش دندان مانند یک پوشش محافظ روی دندان آسیبدیده قرار میگیرد تا استحکام و زیبایی آن را بازگرداند. اما باید توجه داشت که دندان طبیعی همچنان زیر این پوشش وجود دارد و نیازمند مراقبت است.
اگر لبههای روکش کاملاً دقیق روی دندان قرار نگرفته باشند، فاصلههای میکروسکوپی ایجاد میشود که محل تجمع پلاک و باکتری خواهد بود. همین موضوع میتواند به مرور باعث پوسیدگی لبهای یا عفونت شود.
بهداشت ضعیف؛ مهمترین عامل خرابی زیر دندان روکش شده
حتی بهترین روکشها نیز در صورت عدم رعایت بهداشت دهان، نمیتوانند از پوسیدگی جلوگیری کنند. پلاک میکروبی در مرز بین روکش و لثه تجمع پیدا میکند و بهمرور زمان به ساختار دندان نفوذ میکند.
عدم استفاده از نخ دندان، مسواک زدن نامنظم و بیتوجهی به جرمگیریهای دورهای، احتمال تخریب دندان زیر روکش را افزایش میدهد.
عادات نادرست
روکشها مقاوم هستند، اما تخریبناپذیر نیستند. عادتهایی مانند دندانقروچه یا جویدن مواد بسیار سفت میتوانند باعث ترک یا شکستگی روکش شوند. ترکهای کوچک، راه ورود باکتریها به زیر روکش را باز میکنند و دندان را از داخل دچار پوسیدگی میکنند.
چگونه از خرابی دندان زیر روکش جلوگیری کنیم؟
برای اینکه روکش دندان دوام بیشتری داشته باشد و از بروز پوسیدگی یا عفونت در دندان زیر آن جلوگیری شود، رعایت چند نکته ساده اما مهم ضروری است:
حداقل روزی دو مرتبه با یک مسواک نرم و مناسب، دندانها را بهطور کامل تمیز کنید.
نخ دندان را بهصورت روزانه استفاده کنید تا پلاکهای تجمعیافته در اطراف لبه روکش از بین بروند.
در صورت تجویز دندانپزشک، از دهانشویههای درمانی یا ضدباکتری کمک بگیرید.
هر شش ماه یکبار برای معاینه و بررسی وضعیت روکش به دندانپزشک مراجعه کنید.
اگر دچار دندانقروچه هستید، هنگام خواب از نایتگارد (محافظ شبانه) استفاده کنید.
از وارد کردن فشار زیاد به روکش خودداری کنید و از جویدن مواد بسیار سخت مانند یخ، آبنباتهای سفت، تهدیگ خشک یا آجیل با پوسته ضخیم پرهیز نمایید.
علائم هشداردهنده خرابی دندان زیر روکش
در صورت مشاهده هر یک از نشانههای زیر، لازم است در کوتاهترین زمان ممکن به دندانپزشک مراجعه کنید تا از پیشرفت آسیب جلوگیری شود:
- درد هنگام جویدن یا گاز گرفتن غذا: درد نقطهای یا تیرکشنده هنگام فشار آوردن روی دندان میتواند نشانه پوسیدگی زیر روکش، التهاب عصب یا حتی ترک در ساختار دندان باشد.
- حساسیت طولانیمدت به سرما و گرما: اگر پس از نوشیدن مایعات سرد یا گرم، حساسیت برای چند ثانیه یا بیشتر ادامه پیدا کند، ممکن است دندان زیر روکش دچار التهاب یا پوسیدگی شده باشد.
- تورم، قرمزی یا التهاب لثه اطراف روکش: التهاب لثه میتواند نشانه تجمع باکتری، عفونت لبه روکش یا حتی تحلیل لثه باشد. در برخی موارد ممکن است یک برجستگی چرکی کوچک نیز مشاهده شود.
- بوی بد دهان یا احساس طعم ناخوشایند: اگر از اطراف روکش بوی بد یا مزه نامطبوع احساس میکنید، احتمال وجود عفونت یا تجمع مواد غذایی در فضای بین روکش و دندان وجود دارد.
- لق شدن یا حرکت روکش: هرگونه احساس جابجایی، شل شدن یا ناپایداری روکش باید جدی گرفته شود؛ زیرا فضای ایجادشده میتواند محل ورود باکتریها باشد.
- تغییر رنگ روکش یا تیرگی لثه اطراف آن: تیره شدن لبههای روکش یا تغییر رنگ لثه ممکن است نشاندهنده نشت باکتری، پوسیدگی زیرین یا مشکل در تطابق روکش باشد.
- خونریزی لثه هنگام مسواک یا نخ دندان: اگر اطراف روکش بهطور مداوم خونریزی کند، ممکن است نشانه التهاب مزمن یا عفونت باشد که نیاز به بررسی تخصصی دارد.
- ایجاد فاصله بین روکش و لثه: در صورت تحلیل لثه یا نصب نامناسب روکش، ممکن است فاصلهای قابل مشاهده ایجاد شود که محل تجمع پلاک خواهد بود.
بیتوجهی به این علائم میتواند باعث گسترش پوسیدگی، درگیری عصب، نیاز به درمان ریشه یا حتی تعویض کامل روکش شود. تشخیص و درمان زودهنگام، سادهتر، کمهزینهتر و مؤثرتر خواهد بود.
طول عمر روکش دندان چقدر است؟
ماندگاری روکش به عوامل متعددی بستگی دارد. در صورت مراقبت صحیح، روکش میتواند سالها بدون مشکل باقی بماند. عوامل موثر بر طول عمر روکش:
- کیفیت مواد سازنده روکش
- مهارت دندانپزشک در قالبگیری و نصب
- رعایت بهداشت دهان توسط بیمار
- وضعیت لثه و استخوان اطراف دندان
- وجود یا عدم وجود دندانقروچه
بهطور میانگین، روکشهای استاندارد بین ۱۰ تا ۱۵ سال یا حتی بیشتر دوام دارند.
چه زمانی باید روکش دندان تعویض شود؟
روکش دندان دائمی و همیشگی نیست و بسته به شرایط دهان، کیفیت ساخت و میزان مراقبت، ممکن است پس از چند سال نیاز به تعویض داشته باشد. در برخی موقعیتها، ادامه استفاده از روکش قدیمی میتواند به دندان زیرین آسیب بزند؛ بنابراین تشخیص بهموقع اهمیت زیادی دارد. در شرایط زیر معمولاً تعویض روکش توصیه میشود:
- ایجاد پوسیدگی گسترده زیر روکش: اگر دندان زیر روکش دچار پوسیدگی وسیع شود، لازم است روکش برداشته شود تا دندان درمان گردد. در بسیاری از موارد پس از درمان، نصب روکش جدید ضروری خواهد بود.
- شکستگی یا ترک عمیق در ساختار روکش: ترکهای سطحی ممکن است در ابتدا بیخطر به نظر برسند، اما اگر عمیق باشند، راه نفوذ باکتریها را باز میکنند و استحکام روکش را کاهش میدهند.
- لق شدن یا افتادن روکش: شل شدن روکش نشان میدهد که اتصال آن با دندان ضعیف شده است. این وضعیت میتواند باعث تجمع پلاک و عفونت شود و معمولاً نیاز به تعویض دارد.
- تحلیل لثه و نمایان شدن لبههای روکش: با عقبنشینی لثه، لبه روکش نمایان میشود و احتمال گیر غذایی و پوسیدگی افزایش پیدا میکند. در این شرایط ممکن است روکش جدید با طراحی مناسبتر لازم باشد.
- تغییر رنگ شدید یا مشکلات زیبایی: در دندانهای قدامی، اگر روکش دچار تغییر رنگ، لبپریدگی یا عدم هماهنگی با سایر دندانها شود، برای حفظ زیبایی لبخند تعویض آن توصیه میشود.
- عدم تطابق صحیح روکش با بایت (نحوه روی هم قرار گرفتن دندانها): اگر پس از مدتی احساس کنید روکش در هنگام بستن دهان فشار نامتعادل ایجاد میکند، ممکن است نیاز به اصلاح یا تعویض داشته باشد.
- پایان عمر مفید روکش: روکشها معمولاً بین ۱۰ تا ۱۵ سال دوام دارند. پس از این مدت، حتی در صورت نبود علائم واضح، ممکن است به دلیل فرسودگی نیاز به بررسی و تعویض داشته باشند.
در نهایت، تصمیم برای تعویض روکش تنها پس از معاینه بالینی، بررسی رادیوگرافی و ارزیابی دقیق توسط دندانپزشک گرفته میشود. اقدام بهموقع میتواند از آسیب بیشتر به دندان و هزینههای درمانی سنگینتر جلوگیری کند.
آیا نوع روکش دندان در احتمال خرابی تأثیر دارد؟
بله، جنس و نوع روکش تأثیر مستقیم بر میزان دوام، مقاومت در برابر فشارهای جویدن و حتی احتمال پوسیدگی دندان زیرین دارد. هر نوع روکش ویژگیهای فنی و کاربردی متفاوتی دارد و انتخاب نادرست میتواند طول عمر درمان را کاهش دهد. در ادامه با رایجترین انواع روکش و تأثیر آنها بر احتمال خرابی آشنا میشویم:
- روکش فلز–سرامیک: این نوع روکش دارای هسته فلزی با پوشش سرامیکی است. مقاومت فشاری بالایی دارد و برای دندانهای عقبی گزینه مناسبی محسوب میشود. با این حال، در صورت تحلیل لثه ممکن است لبه فلزی آن نمایان شود. همچنین در برخی موارد احتمال لبپریدگی لایه سرامیکی وجود دارد.
- روکش تمام سرامیک: زیبایی و شفافیت آن بسیار شبیه دندان طبیعی است و بیشتر برای دندانهای جلو استفاده میشود. در نسلهای قدیمیتر شکنندگی بیشتری دیده میشد، اما نمونههای جدید مقاومت قابل قبولی دارند. اگر فشار جویدن زیاد باشد، احتمال ترک یا شکستگی کمی افزایش مییابد.
- روکش زیرکونیا: از مقاومترین انواع روکش محسوب میشود و همزمان ظاهر طبیعی و استحکام بالا را فراهم میکند. برای دندانهای جلو و عقب قابل استفاده است. احتمال شکستگی در آن بسیار کمتر است، اما در صورت طراحی نادرست میتواند به دندان مقابل فشار وارد کند.
- روکش تمام فلزی: دوام بسیار بالایی دارد و کمتر دچار شکستگی میشود، اما از نظر زیبایی محدودیت دارد و معمولاً برای دندانهای خلفی کاربرد دارد.
- روکش موقت: این روکشها برای محافظت کوتاهمدت تا زمان آماده شدن روکش اصلی استفاده میشوند. استحکام کمی دارند و برای استفاده طولانیمدت مناسب نیستند؛ در نتیجه احتمال لق شدن یا شکستگی در آنها بیشتر است.
مشاوره تخصصی دندانپزشکی
در صورتی که درباره وضعیت روکشهای دندانی خود سؤال دارید، احساس لق شدن یا تغییر رنگ روکش کردهاید، یا قصد انجام درمانهایی مانند ایمپلنت و لمینت را دارید، دریافت مشاوره تخصصی اهمیت زیادی دارد. بررسی دقیق وضعیت دندان، لثه و بایت توسط دندانپزشک، از بروز مشکلات جدیتر در آینده جلوگیری میکند.
دکتر عباس مشاری اندودنتیست، متخصص درمان ریشه با بهرهگیری از دانش تخصصی و تجربه بالینی در حوزه درمانهای ترمیمی و زیبایی، خدماتی از جمله تعویض روکشهای قدیمی، طراحی لبخند، ایمپلنت دندان و لمینت سرامیکی را با رویکردی دقیق و فردمحور ارائه میدهد. در این مجموعه، هر طرح درمان پس از معاینه کامل و بررسی رادیوگرافی تهیه میشود تا بهترین نتیجه از نظر عملکرد و زیبایی حاصل شود.
برای ارزیابی وضعیت روکشهای دندانی، انجام ایمپلنت یا لمینت و دریافت مشاوره تخصصی، میتوانید با کلینیک تماس بگیرید و وقت معاینه رزرو کنید. اقدام بهموقع، ضامن حفظ سلامت و زیبایی لبخند شما خواهد بود.
