شکستن دندان یکی از مشکلات شایع دهان و دندان است که ممکن است برای هر فردی در هر سنی اتفاق بیفتد. بسیاری از افراد تصور میکنند شکستگی دندان فقط در اثر ضربه ایجاد میشود، در حالی که عوامل مختلفی مانند فشارهای مداوم، پوسیدگی، تغییرات دمایی و حتی عادات روزمره میتوانند باعث ترک خوردن یا شکستن دندان شوند.
گاهی شکستگی دندان فقط به صورت یک ترک سطحی ظاهر میشود و درد خاصی ایجاد نمیکند، اما در برخی موارد ممکن است شکستگی به ریشه دندان برسد و باعث درد شدید، عفونت و حتی از دست رفتن دندان شود. به همین دلیل شناخت علل، علائم و روشهای درمان شکستگی دندان اهمیت زیادی دارد.
شکستگی دندان چگونه ایجاد میشود؟
دندانها ساختاری بسیار مقاوم دارند اما در برابر فشارهای مداوم یا ضربه شدید ممکن است آسیب ببینند. شکستگی دندان زمانی رخ میدهد که مینای دندان یا ساختار داخلی آن تحت فشار قرار گرفته و دچار ترک یا جداشدگی شود.
معمولاً شکستگی دندان به مرور زمان ایجاد میشود و در ابتدا ممکن است علائم خاصی نداشته باشد. اما با پیشرفت ترک، احتمال درد، حساسیت و عفونت افزایش پیدا میکند.
مهمترین علتهای شکستن دندان
عوامل مختلفی میتوانند باعث ایجاد ترک یا شکستگی در دندان شوند. شناخت این عوامل کمک میکند تا از آسیبهای جدیتر جلوگیری شود.
دندان قروچه (براکسیسم)
یکی از شایعترین دلایل شکستگی دندان، ساییدن یا فشردن دندانها است. این عادت معمولاً در هنگام خواب رخ میدهد و فشار بسیار زیادی به دندانها وارد میکند.
براکسیسم میتواند باعث موارد زیر شود:
- ایجاد ترکهای ریز روی مینای دندان
- ضعیف شدن ساختار دندان
- حساس شدن دندانها
- افزایش احتمال شکستگی در طول زمان
جویدن مواد غذایی سفت
جویدن مواد سخت میتواند فشار ناگهانی و شدیدی به دندان وارد کند و باعث ترک خوردن آن شود. بسیاری از افراد بدون توجه به این موضوع، به طور مداوم غذاهای سفت مصرف میکنند.
مواد غذایی خطرناک برای دندان شامل:
- یخ
- آبنباتهای سفت
- دانههای سفت مانند ذرت بو داده
- مغزهای بسیار سخت
پوسیدگی دندان
پوسیدگی باعث تضعیف ساختار داخلی دندان میشود و مقاومت آن را کاهش میدهد. در چنین شرایطی حتی فشارهای معمولی هنگام جویدن نیز میتواند باعث شکستن دندان شود.
ضربه یا آسیب فیزیکی
تصادف، زمین خوردن، ورزشهای پرتحرک یا برخورد اجسام سخت با دهان میتواند منجر به شکستگی دندان شود. این نوع شکستگی معمولاً ناگهانی و شدید است.
تغییرات دمایی شدید
مصرف غذا یا نوشیدنی بسیار داغ و بلافاصله نوشیدن مایعات سرد میتواند باعث انقباض و انبساط مینای دندان شود و در طول زمان ترک ایجاد کند.
پرکردگیهای بزرگ دندان
پرکردگیهای وسیع ممکن است باعث ضعیف شدن دیوارههای باقیمانده دندان شوند. در این شرایط احتمال شکستگی دندان افزایش پیدا میکند.
انواع شکستگی دندان
شکستگی دندان انواع مختلفی دارد که هر کدام شدت، علائم و روش درمان متفاوتی دارند. تشخیص نوع شکستگی نقش مهمی در انتخاب درمان مناسب دارد.
ترکهای مویی دندان (Craze Lines)
ترکهای مویی خطوط سطحی و بسیار ظریفی هستند که معمولاً روی مینای دندان ایجاد میشوند. این ترکها اغلب در دندانهای جلویی دیده میشوند.
این نوع ترکها معمولاً:
- درد ایجاد نمیکنند
- عمق کمی دارند
- بیشتر مشکل زیبایی محسوب میشوند
در بسیاری از موارد نیازی به درمان وجود ندارد، اما در صورت ایجاد مشکل ظاهری میتوان از روشهای زیبایی استفاده کرد.
شکستگی کاسپ دندان
کاسپ برجستگیهای سطح جونده دندان هستند. در برخی موارد این بخشها ممکن است دچار شکستگی شوند.
شکستگی کاسپ معمولاً در اثر:
- پوسیدگی شدید
- فشارهای طولانی مدت
- ترمیمهای نامناسب
ایجاد میشود.
این نوع شکستگی ممکن است باعث درد هنگام جویدن شود و معمولاً با روکش دندان درمان میشود.
دندان ترک خورده
در این حالت ترک از سطح دندان شروع شده و به سمت ریشه گسترش پیدا میکند. این نوع شکستگی یکی از خطرناکترین انواع ترک دندان محسوب میشود.
علائم دندان ترک خورده ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- درد هنگام جویدن
- حساسیت به سرما و گرما
- درد متناوب و مبهم
اگر این ترک به موقع درمان نشود، ممکن است به پالپ دندان برسد و نیاز به درمان ریشه ایجاد شود.
دو نیم شدن دندان
در صورتی که ترک دندان درمان نشود، ممکن است به دو نیم شدن کامل دندان منجر شود. این حالت معمولاً با درد شدید همراه است و گاهی تنها راه درمان کشیدن دندان است.
شکستگی عمودی ریشه
این نوع شکستگی از ریشه دندان شروع میشود و معمولاً به سختی قابل تشخیص است. شکستگی عمودی اغلب در دندانهایی دیده میشود که قبلاً درمان ریشه انجام دادهاند.
این شکستگی معمولاً با علائم زیر همراه است:
- تورم لثه
- عفونت
- درد هنگام جویدن
در بسیاری از موارد این نوع شکستگی قابل درمان نیست و نیاز به کشیدن دندان دارد.
علائم شکستگی دندان
گاهی تشخیص شکستگی دندان دشوار است زیرا علائم آن ممکن است متناوب باشد. با این حال برخی نشانهها میتوانند هشدار دهنده باشند. شایعترین علائم شکستگی دندان عبارتند از:
- درد هنگام جویدن
- حساسیت به سرما و گرما
- درد ناگهانی و متناوب
- تورم لثه اطراف دندان
- احساس زبری یا ناهمواری روی دندان
در صورت مشاهده این علائم بهتر است سریعاً به دندانپزشک مراجعه شود.
چگونه شکستگی دندان تشخیص داده میشود؟
تشخیص شکستگی دندان نیاز به بررسی دقیق توسط دندانپزشک دارد. در بسیاری از موارد ترکها با چشم غیرمسلح قابل مشاهده نیستند. روشهای تشخیص شامل موارد زیر است:
- معاینه بالینی دندان
- استفاده از رادیوگرافی
- تست فشار روی دندان
- بررسی حساسیت دندان
تشخیص زودهنگام میتواند از پیشرفت آسیب و هزینههای درمانی جلوگیری کند.
روشهای درمان شکستگی دندان
نوع درمان به شدت و محل شکستگی بستگی دارد. هدف درمان حفظ ساختار دندان و جلوگیری از گسترش آسیب است.
روکش دندان
روکش یکی از رایجترین روشهای درمان دندان شکسته است. در این روش یک پوشش محافظ روی دندان قرار میگیرد تا:
- ساختار دندان تقویت شود
- عملکرد طبیعی دندان حفظ شود
- ظاهر دندان بازسازی شود
باندینگ دندان
در این روش از مواد کامپوزیتی همرنگ دندان استفاده میشود تا ترکها یا لبپریدگیها ترمیم شوند. این روش معمولاً سریع و بدون درد است.
درمان ریشه دندان
زمانی که ترک به پالپ دندان برسد، درمان ریشه ضروری میشود. در این روش بافت عفونی داخل دندان خارج شده و کانالهای ریشه تمیز و پر میشوند.
کشیدن دندان
در مواردی که شکستگی بسیار شدید باشد و امکان حفظ دندان وجود نداشته باشد، دندان کشیده میشود. پس از کشیدن دندان معمولاً از روشهایی مانند ایمپلنت برای جایگزینی استفاده میشود.
آیا شکستگی دندان خطرناک است؟
بسیاری از افراد شکستگیهای کوچک را نادیده میگیرند، اما این مشکل میتواند به مرور زمان پیشرفت کند و باعث عفونت یا از دست رفتن دندان شود. در صورت عدم درمان، شکستگی دندان ممکن است باعث موارد زیر شود:
- انتشار عفونت
- درد شدید
- آسیب به لثه و استخوان فک
- از دست دادن کامل دندان
چگونه از شکستن دندان پیشگیری کنیم؟
پیشگیری نقش بسیار مهمی در حفظ سلامت دندانها دارد. رعایت برخی نکات ساده میتواند خطر شکستگی دندان را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. برای جلوگیری از شکستگی دندان بهتر است:
- از جویدن مواد سخت خودداری کنید
- در صورت دندان قروچه از محافظ شبانه استفاده کنید
- بهداشت دهان و دندان را رعایت کنید
- به طور منظم به دندانپزشک مراجعه کنید
- در ورزشهای پرخطر از محافظ دهان استفاده کنید
چه زمانی باید به متخصص درمان ریشه مراجعه کنیم؟
در بسیاری از موارد شکستگی دندان تنها به سطح دندان محدود نمیشود و ممکن است به پالپ و ریشه دندان برسد. در این شرایط مراجعه به متخصص درمان ریشه اهمیت بسیار زیادی دارد. اگر علائم زیر را تجربه میکنید، مراجعه به متخصص اندودنتیست ضروری است:
- درد مداوم دندان
- حساسیت شدید به سرما و گرما
- تورم لثه
- تغییر رنگ دندان
- وجود عفونت یا آبسه
معرفی دکتر امیرعباس مشاری متخصص درمان ریشه
در صورتی که با مشکل ترک یا شکستگی دندان مواجه شدهاید، مراجعه به یک متخصص مجرب نقش بسیار مهمی در موفقیت درمان دارد.
دکتر امیرعباس مشاری، اندودنتیست و متخصص درمان ریشه، یکی از پزشکان باتجربه در زمینه درمانهای تخصصی ریشه دندان هستند که با استفاده از روشهای پیشرفته به حفظ دندانهای آسیبدیده کمک میکنند.
برای دریافت مشاوره تخصصی و رزرو نوبت میتوانید از طریق شمارههای درج شده در سایت با مطب تماس بگیرید.
