عفونت ریشه دندان روکش شده یک مسئله مهم و گاهی پیش‌رونده است که نباید نادیده گرفته شود. هرچه تشخیص و درمان زودتر انجام شود، احتمال حفظ دندان بیشتر می‌شود. روکش دندان معمولاً با هدف محافظت از دندان ضعیف‌شده، بازسازی زیبایی لبخند و افزایش دوام دندان انجام می‌شود؛ اما گاهی با وجود روکش، عفونت ریشه یا عفونت بافت‌های اطراف دندان ایجاد می‌شود.
این مشکل می‌تواند برای بیمار بسیار دردناک و نگران‌کننده باشد، چون بسیاری تصور می‌کنند پس از روکش‌گذاری، دندان دیگر دچار مشکل جدی نمی‌شود. در حالی که اگر پوسیدگی زیر روکش، نشت لبه‌های روکش، یا باقی ماندن عفونت قبلی اتفاق افتاده باشد، ریشه دندان روکش شده هم می‌تواند درگیر التهاب و عفونت شود.
در این مقاله به طور کامل درباره علائم، علت‌ها، روش‌های درمان و اهمیت مراجعه سریع به متخصص درمان ریشه صحبت می‌کنیم.
از کجا بفهمیم دندان روکش شده دچار عفونت ریشه شده است؟
درد هنگام گاز گرفتن: یکی از اولین نشانه‌های عفونت ریشه دندان روکش شده، درد هنگام گاز گرفتن یا جویدن است. این درد ممکن است به صورت تیرکشنده، ضربان‌دار یا فشاری احساس شود و معمولاً با فشار روی دندان بیشتر می‌شود. اگر هنگام خوردن غذاهای سفت یا حتی در زمان بستن دندان‌ها روی هم درد دارید، باید احتمال عفونت یا التهاب ریشه را جدی بگیرید.
تورم لثه‌ها: این تورم ممکن است در اطراف همان دندان روکش‌شده دیده شود یا به صورت یک برجستگی کوچک، چرکی یا حساس در لثه ظاهر شود. گاهی بیمار متوجه می‌شود که لثه قرمزتر از حالت عادی شده یا هنگام لمس آن درد ایجاد می‌شود. این حالت می‌تواند نشانه وجود آبسه یا تجمع چرک در اطراف ریشه باشد.
حساسیت دندان: دندانی که روکش شده و عفونی است، ممکن است نسبت به گرما، سرما یا فشار بسیار حساس شود. بعضی بیماران حس می‌کنند دندان «بلندتر» از دندان‌های دیگر شده یا هنگام ضربه زدن با زبان و دندان مقابل، ناراحتی ایجاد می‌شود. در صورت مشاهده این علائم، مراجعه به دندانپزشک متخصص ریشه ضروری است.
علت عفونت ریشه دندان روکش شده چیست؟
عفونت ریشه در دندان روکش‌شده می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد که مهم‌ترین آن‌ها عبارت است از:
پوسیدگی زیر روکش: اگر لبه روکش به خوبی با دندان تطابق نداشته باشد یا به مرور زمان نشت میکروبی ایجاد شود، باکتری‌ها می‌توانند وارد فضای زیر روکش شده و به بافت‌های داخلی دندان برسند. در این حالت ممکن است عفونت به آرامی پیشرفت کند و تا زمانی که درد شدید یا تورم ایجاد نشود، بیمار متوجه آن نشود.
درمان ریشه ناقص یا عفونت باقی‌مانده از قبل: گاهی دندان پیش از روکش‌گذاری درمان ریشه شده، اما بخشی از کانال‌ها به‌طور کامل پاکسازی نشده‌اند یا عفونت به طور کامل برطرف نشده است. در این شرایط، با گذشت زمان عفونت دوباره فعال می‌شود و باعث درد و التهاب می‌گردد.
ترک یا شکستگی دندان زیر روکش: اگر دندان ترک داشته باشد، میکروب‌ها از مسیر ترک وارد ریشه می‌شوند و باعث عفونت می‌گردند. در برخی موارد هم فشار زیاد جویدن، دندان‌قروچه یا بالابودن روکش نسبت به سایر دندان‌ها، به ریشه آسیب می‌زند و التهاب ایجاد می‌کند.
درمان عفونت ریشه دندان روکش شده چگونه انجام می‌شود؟
نوع درمان به شدت عفونت، وضعیت دندان، میزان تخریب بافت و قابل‌حفظ بودن دندان بستگی دارد. اما در حالت کلی درمان می‌تواند یکی از موارد زیر باشد:
درمان ریشه یا عصب کشی مجدد
در بسیاری از موارد، درمان ریشه یا عصب‌کشی مجدد نخستین گزینه درمانی است. در این روش، دندانپزشک یا اندودونتیست با برداشتن روکش یا ایجاد دسترسی مناسب، وارد کانال‌های ریشه می‌شود، باکتری‌ها و بافت آلوده را خارج می‌کند و داخل کانال را به دقت ضدعفونی می‌نماید. سپس فضای خالی با ماده‌ای مانند گوتاپرکا پر می‌شود تا از ورود مجدد عفونت جلوگیری شود. در پایان، دندان به‌صورت موقت یا دائمی بازسازی می‌شود و در صورت نیاز، روکش جدید روی آن قرار می‌گیرد.
آپیکواکتومی
اگر درمان ریشه مجدد کافی نباشد یا نوک ریشه درگیر عفونت باقی‌مانده باشد، ممکن است آپیکواکتومی توصیه شود. این روش زمانی انجام می‌شود که دندان همچنان قابل حفظ است اما پاکسازی از داخل کانال‌ها به تنهایی پاسخ‌گو نیست. در آپیکواکتومی، جراح یا متخصص ناحیه انتهایی ریشه را از طریق لثه باز می‌کند، بافت آلوده و انتهای عفونی ریشه را برمی‌دارد و محل را ترمیم می‌کند.
دارو درمانی
در بعضی شرایط، آنتی‌بیوتیک نیز برای کنترل عفونت تجویز می‌شود. البته آنتی‌بیوتیک به تنهایی درمان قطعی نیست و فقط می‌تواند به کاهش گسترش عفونت و کنترل التهاب کمک کند. اگر عفونت شدید باشد یا به بافت‌های اطراف گسترش پیدا کرده باشد، دوره دارویی ممکن است طولانی‌تر شود یا نوع دارو تغییر کند. در موارد بسیار شدید، حتی بستری و دریافت آنتی‌بیوتیک تزریقی هم لازم می‌شود.
تخلیه چرک
در برخی موارد خاص، تخلیه چرک ضروری است. اگر آبسه ایجاد شده باشد، دندانپزشک ممکن است برای خروج چرک، ناحیه را باز کند تا فشار و درد کاهش پیدا کند. این اقدام به‌ویژه وقتی مفید است که تجمع چرک زیاد باشد یا عفونت در یک فضای بسته محبوس شده باشد.
تعویض روکش
یکی دیگر از روش‌های درمان، تعویض روکش است. اگر پوسیدگی زیر روکش گسترده باشد یا روکش قبلی دیگر قابل استفاده نباشد، باید آن را برداشت و پس از درمان بافت‌های آسیب‌دیده، روکش جدید ساخته شود. برای ساخت روکش جدید، دندان کمی تراش می‌خورد، قالب‌گیری انجام می‌شود و سپس روکش اختصاصی روی دندان سمان می‌شود. اگر به‌درستی از دندان مراقبت شود، این روکش می‌تواند سال‌ها دوام داشته باشد.
کشیدن دندان
در موارد بسیار شدید، زمانی که دندان دیگر قابل ترمیم نیست، کشیدن دندان آخرین راه‌حل خواهد بود. اگر پوسیدگی به کل ساختار دندان رسیده باشد یا شکستگی و عفونت به حدی باشد که حفظ دندان امکان‌پذیر نباشد، کشیدن دندان از انتشار عفونت جلوگیری می‌کند. پس از آن نیز می‌توان برای جایگزینی دندان از ایمپلنت، بریج یا پروتز مناسب استفاده کرد.
چرا باید برای درمان ریشه دندان روکش شده سریع‌تر به متخصص مراجعه کنیم؟
درمان عفونت ریشه دندان روکش شده نباید به تعویق بیفتد. هرچه مراجعه دیرتر انجام شود، عفونت فرصت بیشتری برای گسترش پیدا می‌کند و ممکن است از یک مشکل محدود، به یک درگیری گسترده در استخوان فک یا بافت‌های اطراف تبدیل شود. علاوه بر تهدید سلامت، تأخیر در درمان معمولاً باعث می‌شود گزینه‌های درمانی کمتر و پیچیده‌تر شوند.
نکته مهم دیگر این است که با توجه به افزایش تعرفه‌های پزشکی و هزینه‌های درمانی، هرچه درمان دیرتر انجام شود، احتمال نیاز به اقدامات پرهزینه‌تر بیشتر می‌شود. در مراحل اولیه شاید با یک درمان ریشه مجدد یا اصلاح روکش بتوان دندان را حفظ کرد، اما در مراحل پیشرفته ممکن است نیاز به آپیکواکتومی، جراحی بیشتر یا حتی کشیدن دندان و جایگزینی آن باشد که هزینه بالاتری دارد. بنابراین مراجعه زودهنگام هم از نظر سلامت و هم از نظر اقتصادی به نفع بیمار است.
معرفی دکتر امیرعباس مشاری، متخصص درمان ریشه دندان
دکتر امیرعباس مشاری متخصص درمان ریشه دندان (اندودونتیست) است و در زمینه تشخیص و درمان عفونت‌های ریشه، درمان مجدد ریشه، مدیریت دندان‌های روکش‌شده و موارد پیچیده اندودنتیک فعالیت دارد. اگر دندان روکش‌شده شما دچار درد، تورم، حساسیت یا نشانه‌های عفونت شده است، مراجعه به دکتر مشاری می‌تواند کمک کند تا در کوتاه‌ترین زمان، دقیق‌ترین تشخیص و مناسب‌ترین درمان را دریافت کنید.
با توجه به اینکه عفونت ریشه دندان روکش شده ممکن است پنهان، پیش‌رونده و آسیب‌زا باشد، بررسی سریع توسط متخصص درمان ریشه اهمیت زیادی دارد. درمان به‌موقع، شانس حفظ دندان را بالا می‌برد و از هزینه‌ها و مشکلات بیشتر در آینده جلوگیری می‌کند.
