چگونه تشخیص دهیم درمان مجدد ریشه لازم است یا خیر؟
در بسیاری از موارد، درمان اولیه ریشه دندان با موفقیت انجام می شود، اما گاهی مشکلاتی پس از مدتی ظاهر می شوند که نیاز به درمان مجدد ریشه (ریاندو) را ایجاد می کنند. تشخیص درست و به موقع می تواند از کشیدن دندان جلوگیری کرده و عمر عملکرد آن را افزایش دهد.
درمان مجدد ریشه چیست؟
درمان مجدد ریشه یا ری اندو، فرایندی است که طی آن دندان قبلاً عصبکشی شده دوباره باز می شود و مواد پرکردگی کانال ها خارج شده، کانال ها پاکسازی و ضدعفونی شده و مجدداً پر می شوند.
این فرایند معمولاً توسط متخصص اندودنتیست انجام می شود و به دلیل پیچیدگی آن، نیازمند تجهیزات پیشرفته و مهارت بالای دندانپزشک است. هدف اصلی درمان مجدد رفع عفونت و اصلاح مشکلات درمان اولیه است تا دندان حفظ شود و نیازی به کشیدن آن نباشد.
چرا درمان مجدد ریشه لازم میشود؟
در برخی موارد، حتی با درمان اولیه موفق، دندان ممکن است دوباره مشکل دار شود. این اتفاق معمولاً به دلیل موارد زیر رخ میدهد:
- وجود کانال های باریک یا انحنا دار که در درمان اولیه کشف نشده اند.
- پیچیدگی آناتومی کانال دندان که باعث درمان ناقص شده است.
- تاخیر در ترمیم یا روکش دندان پس از درمان اولیه
- ترمیم نامناسب که اجازه نفوذ بزاق و میکروب ها به کانال را داده است.
- پوسیدگی جدید یا شکستگی دندان
با شناسایی این دلایل، دندان پزشک می تواند تصمیم بگیرد که درمان مجدد ریشه گزینه مناسب است یا خیر.
علائم نیاز به درمان مجدد ریشه
تشخیص نیاز به درمان مجدد ریشه معمولاً با بررسی دقیق دندان و علائم بیمار انجام می شود. شناسایی به موقع این علائم می تواند از پیشرفت عفونت و آسیب بیشتر به دندان جلوگیری کند. شایع ترین نشانهها عبارتند از:
درد مداوم یا دوباره ظاهر شده در دندان
گاهی پس از درمان ریشه اولیه، بیمار ممکن است همچنان درد تجربه کند یا درد پس از مدتی دوباره بازگردد. این درد میتواند ناشی از عفونت باقیمانده در کانالهای درمان نشده، التهاب اطراف ریشه یا شکست درمان اولیه باشد. شدت درد ممکن است متغیر باشد و حتی به فک و صورت انتشار پیدا کند.
تورم لثه یا تشکیل کیست در انتهای ریشه
تورم لثه اطراف دندان یا تشکیل کیست های کوچک و بزرگ در انتهای ریشه نشانه ای از عفونت فعال یا تجمع چرک است. این وضعیت معمولاً با درد، حساسیت به لمس و گاهی بوی ناخوشایند همراه است و با رادیوگرافی مشخص می شود. درمان مجدد ریشه در این شرایط برای جلوگیری از گسترش عفونت و حفظ دندان ضروری است.
تغییر رنگ دندان یا حساسیت به گرما و سرما
تغییر رنگ دندان پس از درمان اولیه می تواند نشانه ای از نکروز یا آسیب بافت داخلی باشد. همچنین حساسیت غیرمعمول به حرارت یا سرما، حتی پس از خارج شدن اعصاب دندان، می تواند به دلیل التهاب بافت های اطراف ریشه باشد و نیاز به بررسی دقیق دندانپزشک دارد.
شکستگی ترمیم یا روکش تاج
ترمیم ناقص، پوسیده یا ترک خورده و همچنین شکستگی روکش تاج می تواند راه ورود باکتری ها به کانال ریشه را فراهم کند و باعث عفونت مجدد شود. در چنین شرایطی حتی درمان اولیه موفق هم ممکن است نیاز به تکرار پیدا کند.
نکته مهم:برخی دندان هایی که نیاز به درمان مجدد دارند ممکن است اصلاً درد نداشته باشند، زیرا اعصاب دندان قبلاً خارج شده اند. در این موارد، تنها معاینات دوره ای توسط دندان پزشک و رادیوگرافی های منظم می توانند مشکل را تشخیص دهند و از پیشرفت عفونت جلوگیری کنند.
مراحل اقدام پس از مشاهده علائم نیاز به درمان مجدد ریشه
وقتی هر یک از علائم نیاز به درمان مجدد ریشه در دندان مشاهده شد، اقدام سریع و اصولی اهمیت بالایی دارد تا از آسیب بیشتر به دندان و بافت های اطراف جلوگیری شود. مراحل اقدام شامل موارد زیر است:
مراجعه فوری به دندانپزشک متخصص ریشه (اندودنتیست): اولین و مهم ترین قدم، مراجعه به متخصص ریشه دندان است. اندودنتیست با تجربه می تواند با بررسی دقیق دندان و رادیوگرافی های تکمیلی، علت مشکل را شناسایی کرده و بهترین روش درمان را پیشنهاد دهد.
انجام معاینات بالینی و تصویربرداری دقیق: در این مرحله دندانپزشک با استفاده از رادیوگرافی دیجیتال یا CBCT، ساختار کانال ها، وضعیت ترمیم ها و وجود هرگونه کیست یا عفونت را بررسی می کند. این اطلاعات پایه ای برای تصمیم گیری درباره درمان مجدد است.
بررسی گزینه های درمانی: بسته به شدت مشکل و وضعیت دندان، اندودنتیست ممکن است یکی از گزینه های زیر را پیشنهاد دهد:
- درمان مجدد ریشه (Retreatment)
- جراحی پریآپیکال (Apicoectomy)
- در موارد شدید و غیرقابل نجات، کشیدن دندان و جایگزینی آن با ایمپلنت یا بریج
آمادگی و برنامه ریزی درمان: اگر درمان مجدد ریشه انتخاب شود، معمولاً ابتدا پوسیدگی ها و ترمیم های قبلی برداشته می شوند و مسیر ورود به کانال ها ایجاد می گردد. سپس مواد پرکردگی قدیمی خارج شده و کانال ها با وسایل مخصوص شکل دهی و تمیز می شوند تا عفونت و باکتری ها به طور کامل از بین بروند.
پر کردن مجدد کانال ها و ترمیم تاج دندان: پس از پاکسازی کامل کانال ها، آنها با مواد مخصوص (مثل گوتاپرکا) پر می شوند تا ورود میکروب ها به کانال مجدد غیرممکن شود. در نهایت تاج دندان پانسمان شده و برای ترمیم نهایی یا قرار دادن روکش به دندانپزشک مربوطه ارجاع داده میشود.
پیگیری و معاینات دوره ای: پس از اتمام درمان مجدد، لازم است بیمار تحت پیگیری دوره ای قرار گیرد. معاینات کلینیکی و رادیوگرافی در بازه های ۶ ماه، یک سال و دو سال پس از درمان انجام می شود تا اطمینان حاصل شود دندان سالم و بدون عفونت باقی مانده است.
معرفی متخصص درمان ریشه
برای دریافت مشاوره و انجام درمان مجدد ریشه با اطمینان کامل، می توانید به دکتر امیر عباس مشاری، اندودونتیست و متخصص درمان ریشه، مراجعه کنید. دکتر مشاری با سال ها تجربه در زمینه درمانهای پیچیده ریشه و استفاده از تکنولوژیهای پیشرفته، آماده ارائه بهترین خدمات برای حفظ سلامت و عملکرد دندانهای شما است.
برای دریافت وقت مشاوره و بررسی دقیق وضعیت دندانهای خود، میتوانید با مطب دکتر مشاری تماس بگیرید و از راهنمایی تخصصی بهرهمند شوید.
