علائمی که نشان میدهند نیاز به درمان ریشه دندان دارید
درمان ریشه یکی از مهمترین روشهای حفظ دندان در حوزه دندانپزشکی ترمیمی و اندودونتیکس است. برخلاف تصور بسیاری از افراد که فکر میکنند «کشیدن دندان» راهحل قطعی هر درد و عفونت است، امروزه هدف اصلی متخصصان درمان ریشه این است که تا حد امکان دندان طبیعی بیمار حفظ شود.
گوشت دندان (پالپ) شامل عصب، رگهای خونی و بافت های زنده است. زمانی که این بخش دچار التهاب، عفونت یا آسیب جدی میشود، بیمار علائم مشخصی را تجربه میکند. اگر این علائم نادیده گرفته شوند، درمان ممکن است پیچیده تر شود و حتی منجر به از دست رفتن دندان گردد.
به همین دلیل آگاهی از نشانه های هشداردهنده اهمیت بسیار زیادی دارد. در این مقاله به زبان ساده و کاملاً علمی تمام علائمی که نشان میدهند ممکن است به درمان ریشه نیاز داشته باشید را بررسی میکنیم.
درمان ریشه چیست و چرا انجام میشود؟
پیش از بررسی علائم، لازم است بدانیم درمان ریشه دقیقاً زمانی لازم میشود که پالپ دندان ملتهب، عفونی یا دچار نکروز (مرگ بافت) شده باشد. عوامل مختلفی میتوانند باعث چنین آسیبی شوند:
- پوسیدگیهای عمیق
- ضربه و شکستگی
- ترکهای دندانی
- ترمیمهای قدیمی و ناکارآمد
- مشکلات لثه و باکتریهای مهاجم
درمان ریشه باعث میشود:
- عفونت حذف شود
- درد و التهاب برطرف گردد
- دندان برای سالها قابل استفاده بماند
- از گسترش عفونت به استخوان و سایر دندانها جلوگیری شود
اگر این درمان بهموقع انجام نشود، ممکن است بیمار با آبسه های دردناک، تخریب استخوان و از دست دادن کامل دندان مواجه شود.
چه زمانی مراجعه به متخصص درمان ریشه ضروری است؟
در برخی شرایط، مراجعه فوری به متخصص درمان ریشه (اندودونتیست) اهمیت بسیار زیادی دارد. این نشانهها عبارت است از:
درد شدید، مداوم و ضربهای — مهمترین علامت نیاز به درمان ریشه
یکی از اصلیترین نشانه های التهاب یا عفونت پالپ دندان، درد شدید و خود به خودی است. این درد ممکن است:
- بهصورت ضرباندار یا تیرکشنده باشد.
- در زمان استراحت بدون هیچ محرکی شروع شود.
- هنگام جویدن یا وارد شدن فشار به دندان شدیدتر شود.
- شبها بدتر شود و خواب را مختل کند.
علت درد، افزایش فشار درون کانال ریشه به دلیل التهاب و نفوذ باکتریهاست. وقتی این وضعیت ادامه پیدا کند، بافت عصبی توانایی ترمیم خود را از دست میدهد و درمان ریشه تنها راه حفظ دندان خواهد بود. اگر درد با مسکن آرام نمیشود یا دوباره تکرار میشود، مراجعه به اندودونتیست ضروری است.
حساسیت شدید و طولانیمدت به سرما و گرما
بسیاری از افراد حساسیت خفیف به غذاهای سرد و گرم دارند. اما اگر حساسیت:
- شدید باشد
- بعد از حذف محرک چند دقیقه ادامه پیدا کند
- همراه با تیرکشیدن شدید باشد
این موضوع نشان دهنده آسیب جدی به عصب دندان است. وقتی پالپ دندان ملتهب میشود، واکنش به سرد و گرم از حالت طبیعی خارج شده و باعث تحریک شدید عصب میشود. در این مرحله معمولاً بدون درمان ریشه امکان بازگشت به حالت اولیه وجود ندارد.
تورم، آبسه و نرمی لثه در نزدیکی دندان
وجود یک تورم یا برآمدگی کوچک روی لثه که گاهی شبیه جوش است، یکی از نشانه های قطعی عفونت ریشه دندان است. این برجستگی که به آن فیستول یا سینوس تراکت گفته میشود، ممکن است همراه با:
- خروج چرک
- مزه تلخ و ناخوشایند
- بوی بد دهان
- درد ضربهای یا فشار در ناحیه دندان
باشد. تورم به معنای تجمع چرک در اطراف ریشه است و نشان میدهد عفونت از پالپ دندان عبور کرده و به استخوان فک رسیده است. در این مرحله درمان ریشه باید هرچه سریع تر انجام شود تا از تخریب استخوان جلوگیری گردد.
تغییر رنگ دندان — علامتی که خیلیها نادیده میگیرند
وقتی پالپ دندان میمیرد (نکروز)، رنگ دندان بهمرور زمان:
- خاکستری
- زرد تیره
- حتی سبز-قهوهای
میشود. این تغییر رنگ معمولاً به دلیل خونریزی داخلی، ضربه، عفونت یا پوسیدگی عمیق است. اگر دندانی تیره تر از دندانهای مجاور به نظر برسد، حتی بدون درد، احتمال آسیب پالپ بسیار زیاد است و معاینه اندودونتیست ضروری خواهد بود.
پوسیدگی عمیق یا ترکهای دندانی
پوسیدگی زمانی که عمیق شود و به لایه های داخلی دندان برسد، راه ورود باکتری ها به پالپ را باز میکند. بسیاری از پوسیدگی های عمیق حتی بدون درد هستند اما در همین زمان ممکن است:
- پالپ در حال آسیب دیدن باشد
- عفونت در حال پیشرفت باشد
- استخوان فک آرامآرام دچار التهاب شود
ترکهای دندانی نیز حتی اگر کوچک باشند، میتوانند باعث نفوذ باکتری ها به ریشه شوند. مناطقی که ترک دارند معمولاً درد هنگام جویدن یا درد هنگام سرما ایجاد میکنند.
درد در دندانی که قبلاً درمان ریشه شده است
گاهی دندانی که قبلاً درمان ریشه شده بود، دوباره درد میگیرد. این وضعیت دلایل مختلفی دارد:
- درمان قبلی کامل نبوده
- کانالهای فرعی پنهان وجود داشته
- مهر و موم درمان ریشه دچار نشت شده
- دندان پس از درمان ترک خورده یا شکسته است
- ترمیم یا روکش مناسب انجام نشده
در این موارد، بسته به شرایط، نیاز به درمان مجدد ریشه یا جراحی اپیکو وجود خواهد داشت.
احساس سنگینی، فشار و درد هنگام جویدن
وقتی پالپ ملتهب یا عفونی است، عملکرد دندان هنگام جویدن مختل میشود. بیمار معمولاً میگوید:
- حس میکنم دندانم بلندتر شده.
- وقتی گاز میگیرم درد دارد.
- روی این دندان نمیتوانم فشار بیاورم.
این حالت میتواند نشان دهنده التهاب شدید ریشه و حتی درگیری رباط های اطراف آن باشد.
بوی بد دهان ناشی از عفونت دندان
عفونتهای پالپی و آبسه ها معمولاً بوی ناخوشایندی تولید میکنند. اگر با بوی بد دهان مواجه هستید که با مسواک یا دهانشویه رفع نمیشود، احتمال عفونت ریشه وجود دارد.
شل شدن دندان بدون علت مشخص
وقتی عفونت ریشه گسترش پیدا میکند و به استخوان اطراف میرسد، ممکن است دندان کمی لق شود. این لقی هرگز طبیعی نیست و باید فوراً بررسی شود چون نشانه آسیب استخوانی است.
اگر درمان ریشه انجام نشود، چه اتفاقی میافتد؟
نادیده گرفتن علائم پوسیدگی عمیق یا عفونت دندان میتواند عواقب جدی و برگشت ناپذیری به همراه داشته باشد. زمانی که پالپ دندان دچار التهاب یا عفونت میشود، با پیشروی بیماری، باکتریها به ریشه و سپس به استخوان اطراف گسترش مییابند. این روند میتواند باعث تشکیل آبسههای بسیار دردناک، تورم شدید و حتی تخریب استخوان فک شود.
در صورتی که درمان ریشه به موقع انجام نشود، دندان معمولاً دیگر قابل حفظ نیست و چارهای جز کشیدن دندان باقی نمیماند. علاوه بر این، عفونت درمان نشده ممکن است به بافتهای اطراف، سینوسها و حتی جریان خون منتشر شود و مشکلات جدی تری برای سلامت عمومی ایجاد کند.
به همین دلیل درمان ریشه نهتنها یک اقدام ترمیمی، بلکه فرآیندی ضروری و نجات بخش برای حفظ دندان و جلوگیری از گسترش عفونت محسوب میشود.
معرفی بهترین متخصص درمان ریشه (اندودونتیست)
علائم نیاز به درمان ریشه ممکن است خفیف شروع شوند اما به سرعت پیشرفت میکنند. درد مداوم، تورم، تغییر رنگ دندان، حساسیت طولانی مدت، و پوسیدگی های عمیق همه هشدارهایی هستند که نباید نادیده گرفته شوند. تشخیص دقیق این مشکلات کار متخصص درمان ریشه است و مراجعه به موقع، بهترین شانس برای حفظ دندان را فراهم میکند.
دکتر امیرعباس مشاری – اندودونتیست و متخصص درمان ریشه دندان با سالها تجربه تخصصی در حوزه اندودونتیکس، یکی از برجسته ترین متخصصان درمان ریشه در کشور محسوب میشود. ایشان با بهرهگیری از تجهیزات پیشرفته مانند میکروسکوپ دندانی، دستگاه های اپکس یاب نسل جدید، فایل های روتاری و تصویربرداری CBCT، امکان درمان دقیق، بدون درد و با بالاترین احتمال موفقیت را برای بیماران فراهم میکنند. ویژگیهای بارز در درمان توسط دکتر مشاری به شرح زیر است:
- تخصص و مهارت بالا در درمان دندانهای پیچیده
- تشخیص دقیق بر پایه ارزیابی تخصصی و تصویربرداری
- حفظ حداکثری ساختار دندان طبیعی بیمار
- درمان بدون درد و کاملاً کنترلشده
- اخلاق حرفهای، صبر و توجه ویژه به دغدغههای بیماران
اگر هر یک از علائم گفتهشده را تجربه میکنید، مراجعه به دکتر مشاری میتواند بهترین تصمیم برای حفظ دندانهای شما باشد.
