بسته بودن کانال در حین عصبکشی: علتها، تشخیص و درمان
عصب کشی یا درمان ریشه یکی از رایج ترین درمان های دندانپزشکی است که هدف آن حفظ دندان طبیعی و جلوگیری از کشیدن آن است. در طی این فرآیند، کانال های ریشه دندان شکافته و تمیز می شوند تا پالپ آسیب دیده و عفونت موجود خارج شود. اما در برخی موارد، دندانپزشک با بسته بودن کانال دندان مواجه می شود که می تواند روند درمان را پیچیده کند و نیازمند تکنیک ها و ابزارهای تخصصی باشد.
اگر شما هم در حین عصب کشی، از دندانپزشک شنیده باشید که کانال دندان شما بسته است، ممکن است کمی برایتان نگران کننده باشد. در این مطلب می خواهیم در مورد این موضوع بیشتر صحبت کنیم.
کانال دندان چیست؟
کانال دندان بخشی از ساختار داخلی ریشه است که شامل عصب ها، رگ های خونی و بافت های همبند است. سطح خارجی دندان را مینا و عاج تشکیل می دهند و درون عاج، پالپ قرار دارد که به کانال ختم می شود. پالپ نقش تغذیه و محافظت از دندان را دارد و آسیب دیدن آن باعث التهاب، عفونت و نیاز به عصب کشی می شود.
تعداد کانال ها و ریشه ها در دندان های مختلف متفاوت است:
- دندان های پیش و نیش: 1 کانال
- دندان های آسیاب کوچک فک پایین: 2 تا 3 کانال
- دندان های آسیاب بزرگ فک بالا: 3 تا 4 کانال
دندانپزشک با استفاده از رادیوگرافی، بررسی چشمی و حس لامسه، تعداد کانال ها را تشخیص می دهد.
علت بسته بودن کانال دندان
بسته بودن کانال می تواند به دلایل مختلف ایجاد شود و در عصبکشی مشکل ایجاد کند. شایع ترین علت ها عبارت اند از:
- کلسیفیکاسیون کانال: تجمع مواد معدنی در کانال باعث سخت شدن و مسدود شدن آن می شود. این فرآیند ممکن است به دلیل افزایش سن، آسیب فیزیکی به دندان، التهابات مزمن، عفونت ها و حتی عوامل ژنتیکی رخ دهد.
- عفونت و التهاب: التهاب طولانیمدت پالپ یا عفونت های باکتریایی می توانند با ایجاد رسوبات کلسیمی کانال را مسدود کنند.
- ترک ها و پوسیدگی های قبلی: شکستگی، ترک یا پوسیدگی عمیق دندان ها ممکن است مسیر کانال را تغییر داده یا مسدود کند.
- عصب کشی ناقص قبلی: در صورتی که درمان اولیه بهطور کامل انجام نشده باشد، بخشی از کانال ممکن است بسته باقی بماند و نیاز به درمان مجدد پیدا کند.
- تغییرات ساختاری طبیعی دندان: گاهی اوقات کانال ها از ابتدا باریک یا پیچیده هستند و یافتن و دسترسی به آنها دشوار است.
علائم بسته بودن کانال در حین عصب کشی
در برخی موارد، بسته بودن کانال بهصورت ناگهانی مشخص می شود، اما علائم هشداردهنده ای نیز وجود دارد که به دندانپزشک در تشخیص کمک می کند:
- درد شدید یا مبهم در حین یا بعد از درمان
- حساسیت به گرما و سرما
- تورم یا التهاب لثه ها
- آبسه یا جمع شدن چرک در اطراف ریشه
- تغییر رنگ دندان
گاهی اوقات دندان بدون درد است، به خصوص اگر پالپ قبلاً خارج شده باشد. در این شرایط تنها رادیوگرافی یا CBCT می تواند بسته بودن کانال را نشان دهد.
تشخیص کانال بسته
تشخیص بسته بودن کانال در حین عصبکشی اهمیت ویژه ای دارد و دندانپزشک با ترکیبی از روش های زیر انجام می دهد:
- رادیوگرافی با اشعه ایکس: مشاهده ساختار کانال ها و ریشه ها به دندانپزشک کمک می کند تا انسداد یا کلسیفیکاسیون را شناسایی کند.
- تصویربرداری سه بعدی (CBCT): تصویربرداری دقیق سه بعدی می تواند پیچیدگی های کانال و وجود انسدادها را نشان دهد.
- معاینه میکروسکوپی: استفاده از میکروسکوپ دندانپزشکی به یافتن کانال های باریک یا کلسیفیه شده کمک می کند.
- تست های پالپی: بررسی حساسیت دندان نسبت به گرما و سرما یا جریان الکتریکی می تواند وضعیت کانال را مشخص کند.
اقدامات دندانپزشک در مواجهه با کانال بسته
هنگامی که دندانپزشک با کانال بسته مواجه می شود، اقدامات تخصصی و دقیق زیر را انجام می دهد:
- استفاده از ابزارهای ریز و منعطف: فایل های اندودنتیک فوقالعاده باریک برای باز کردن کانال های کلسیفیه شده استفاده می شوند.
- میکروسکوپ دندانپزشکی: با بزرگنمایی دقیق، دندانپزشک می تواند کانال های بسیار باریک را پیدا کند و مانع آسیب به ساختار دندان شود.
- استفاده از تکنیک های لیزری: لیزر می تواند مواد معدنی رسوب کرده در کانال را تبخیر کرده و کانال را بدون آسیب به بافت های اطراف باز کند.
- تغییر زاویه و تکنیک های انعطافپذیر: دندانپزشک با تغییر زاویه ورود ابزار و استفاده از تکنیک های پیچیده، تلاش می کند کانال بسته را پیدا و باز کند.
- درمان جراحی (اپیکواکتومی): در موارد حاد که کانال به هیچ وجه قابل دسترسی نیست، جراحی انتهای ریشه انجام می شود. دندانپزشک در این روش با برش لثه و دسترسی مستقیم به ریشه، بخش آسیبدیده را پاکسازی می کند.
روند درمان کانال بسته
زمانی که یکی از کانال های دندان در اثر رسوب، کلسیفیکاسیون یا درمان قبلی مسدود شده باشد، درمان آن نیازمند دقت، مهارت و تجهیزات پیشرفته است. در چنین مواردی، اندودنتیست با استفاده از میکروسکوپ دندانی و ابزارهای دقیق، مسیر کانال را بازسازی و ضدعفونی می کند تا عفونت برطرف شده و عملکرد طبیعی دندان حفظ شود. این فرایند معمولاً در چند مرحله تخصصی انجام می شود:
- بیحسی موضعی: ابتدا دندان و بافت های اطراف بهطور کامل بی حس می شوند تا بیمار در طول درمان هیچ گونه دردی احساس نکند.
- برداشتن پوسیدگی و مواد پرکننده قبلی: دندان پزشک تمامی پوسیدگی ها و مواد ترمیمی قدیمی را با دقت حذف کرده و ناحیه را کاملاً ضدعفونی می کند تا دسترسی به ساختار اصلی دندان فراهم شود.
- یافتن کانال ها: با استفاده از میکروسکوپ دندانی و ابزارهای ظریف، مسیرهای مسدودشده بهدقت شناسایی و باز می شوند. در موارد پیچیده، از تصویربرداری سه بعدی برای مشاهده دقیق مسیر ریشه ها استفاده می شود.
- تمیزکردن و شکلدهی کانال: کانال ها با ابزارهای بسیار نازک (فایل های اندودنتیک) تمیز، ضدعفونی و شکل دهی می شوند تا آماده پرشدن کامل شوند.
- پرکردن کانال: پس از اطمینان از حذف کامل باکتری ها، فضای داخل کانال با ماده ای زیست سازگار مانند گوتاپرکا پر و آب بندی می شود تا از نفوذ مجدد میکروب ها جلوگیری گردد.
- بازسازی تاج دندان: در پایان، تاج دندان بازسازی یا با روکش پوشانده می شود تا مقاومت آن افزایش یافته و از شکستگی در آینده جلوگیری شود.
مراقبت های پس از درمان کانال بسته
مراقبت صحیح پس از درمان کانال بسته نقش بسیار مهمی در موفقیت نهایی و دوام طولانی مدت دندان دارد.. نکات زیر باید به صورت دقیق رعایت شوند:
- خودداری از جویدن غذاهای سفت
- مصرف منظم داروها
- رعایت دقیق بهداشت دهان و دندان
- مسواکزدن ملایم و استفاده روزانه از نخ دندان در اطراف دندان درمانشده
نکته: حداقل یکبار پس از پایان درمان و سپس هر شش ماه، برای بررسی وضعیت پرکردگی، سلامت لثه و اطمینان از موفقیت درمان، به دندانپزشک مراجعه کنید. در صورت احساس درد، فشار یا حساسیت غیرعادی نیز مراجعه فوری ضروری است.
معرفی اندودونتیست و متخصص درمان ریشه
دکتر مشاری از متخصصان برجسته در زمینه درمان های پیشرفته ریشه، درمان مجدد کانال و درمان های میکروسکوپی دندان است. ایشان با بهره گیری از دانش روز، دستگاه های دیجیتال CBCT و میکروسکوپ دندانی، درمان هایی دقیق و کم عارضه ارائه می دهند.
اگر نیاز به مشاوره تخصصی در زمینه درمان مجدد ریشه دارید، می توانید برای بررسی دقیق وضعیت دندان خود و انتخاب بهترین روش درمان، به دکتر امیر عباس مشاری – اندودونتیست، متخصص درمان ریشه مراجعه کنید.
